Kahramanmaraş’ta yaşanmış olan zerzele, gözleri bir kez daha depreme dayanıklı yapıların nasıl inşa edileceği mevzusunda çevirdi. Yapılarda kullanılan ve depremlerin yapacağı tesiri azaltmayı hedefleyen pek oldukca değişik metot var. Bu yazıda yapılarda alınabilecek zerzele önlemlerine üç misal vereceğiz.
1. Amortisörler
Otomobillerde amortisör kullanımını büyük ihtimalle duymuşuzdur. Sadece binaların da amortisörlere haiz olabileceğini bilmiyor olabilirsiniz. Bu amortisörler, otomobillerin amortisörleriyle bir bütün olarak benzer biçimde çalışır. Sismik dalga enerjisini, hemen sonra hidrolik sıvıya aktarılan hararet enerjisine dönüştürerek şok dalgalarının enerjisini düşürür. Amortisörlerin şok emici olarak da adlandırılmasının sebebi budur. Yapı amortisörleri, silikon yağı dolu bir silindirin içinde devasa pistonlara haizdir. Zelzele anında yapı enerjiyi alıp pistonlara aktaracaktır. Pistonlar hemen sonra mekanik enerjiyi hararet enerjisine dönüştüren yağı itecektir.
2. Gökdelenler Sarkaçları
Bu metot, aslına bakarsanız inşa edilmiş olan gökdelenlerin depreme daha dayanıklı hale getirilmesi için buluş edildi. Yalnız binanın tepesindeki durağan(durgun) bir yapıya çelik halatlarla yüksek kütleli büyük bir top asmayı gerektiren metot, son derece rahat bir kuralı en gerekli alıyor. Zelzele anında yapı sallanmaya başladığında top bir sarkaç benzer biçimde devinim ediyor. Zelzele dalgalarının ataleti ve karşı tesir kuvveti sebebiyle, bu top depreme ters yönde sallanıyor ve bu sayede binayı stabilize etmeye muavin olabilmektedir. Bu sarkaçlar, binanın frekansına uyacak biçimde ayarlanmış olmalarından dolayı bununla birlikte ayarlı kütle sönümleyicileri olarak da bilinmektedir.
3. Sismik Görünmezlik Pelerini
Evet, doğru okudunuz. Görünmezlik pelerini, bir zerzele esnasında yapıyı kurtarabilir. Zelzele, yüzeyde dikey devinim yaratan ve binaları sallayan dalgalar olarak araziye yayılır. Çeşitli mühendisler bu hareketi önlemek için bir binanın temeline perde vazifesi gören ve dalgaları görünmez kılan 100 tane plastik halka yerleştirir. Bu teknoloji adına bakınca düşüneceğiniz karar ileri teknoloji ya da esrarengiz olmayabilir, sadece nihayet birkaç senedir vatan haricinde birden çok inşaat mühendisi tarafınca kontrol edildi ve azca sayıda yapıda uygulanmış durumda…
