Depremlerden evvel, kimi süre sonrasında ‘zerzele bulut’ olduğu iddia edilen pek oldukca resim paylaşılıyor. Peki, hakkaten bulutlar bir zerzele habercisi olabilir mi? Bu mevzuda bilinenlere bakıyoruz…
Zelzele bulutu nedir?
Zelzele bulutları, depremlerden evvel ortaya çıktığına inanılan acayip şekilli bulutlardır. Halk içinde bu bulutların depremin habercisi olabileceğine inanılır. Bu inanış 6. yüzyıldan beri halk içinde dolaşıyor.
Günümüz şartlarında de çeşitli ilim adamları sismik vakalarla bulutlar içinde bir münasebet bulunduğunu düşünüyor. Sadece umumi bilimsel kan sıvısını bu şekilde bir münasebet olmadığı yönünde.
Zelzele bulutu fikri nedir?
Güvenilir bilimsel araştırmalara dayanan kısa yanıt, zerzele bulutu diye bir şeyin olmadığını söylüyor. Buna rağmen zerzele bulutları fikri halk içinde yayılmaya devam ediyor.
Zelzele bulutu terimi, Seattle’da yaşayan emekli bir Çinli kimyager olan Zhonghao Shou şeklinde kişilerin yardımı ile yayıldı. Shou, bu olguyu açıklarken, “Bir zerzele fayında birikmekte olan gerilimler, suyun azar azar toplanmasına müsaade eden kayalarda çatlaklar oluşturur. Basınçlar biriktikçe, su ısınır, buharlaşır ve olağandışı bulut desenleri oluşturmak için atmosfere kaçtığı yüzeye yükselir” iddiasında bulunmakta.
Zhou, bu bulutların bir zerzele meydana gelmeksizin saatler, günler, hatta aylar evvel görünüp kaybolabileceğini söylüyor. Uydu görüntülerinden belirli bulut modellerini yüzde 68 doğruluk oranıyla ayırt ederek 50’den çok zerzele tahmini yaptığını iddia ediyor.
Zelzele bulutu gerçek mi?
Varsity.co.uk’ta yer edinen bir makaleye nazaran onun bu görüşüne olan alaka 2003’te İran’da yaşanmış olan depreme dair doğru şeklinde tahmini sebebiyle artmış durumda.
Binaenaleyh İtalya’daki bir depreme dair meydana getirilen bir araştırmada ise bağlantı bulunamamış.
Sadece bir çok sismolog bu iddiaya şüpheyle yaklaşıyor. Claremont’taki Harvey Mudd Koleji’nde fizikçi olan Greg Lyzenga, “Depremler ve meteoroloji içinde istatistiksel bir münasebet şimdiye kadar kanıtlanamadı” diyor ve devam ediyor: “Ve o şekilde olsaydı, makul bir neden-sonuç ilişkisi ortaya çıkarmak için oldukca yorucu kuramsal çaba gerekirdi.”
ülkemiz’de yer bilimi Mühendisleri Odası’nın web sitesine baktığımızda ise “Bulutlarla depremlerin ilişkisi mevzusunda kanıtlanmış dikkat edilmesi gereken bir münasebet bulunmamaktadır” deniliyor.
2022 yılının kasım ayında İstanbul’da görülen bulutlar da ‘zerzele bulutu’ endişesi doğurmuştu. O dönem AA teyit hattı bu bulutların “cirrocumulus” bulutları bulunduğunu haberleştirmişti. Haberde, ” Yüksek seviyede bulutlar kategorisinde yer edinen bu bulut türü ufak gruplardan oluşan ince, ak ve gölgesiz bulut oluşumu. Bu bulut türünü toplu halde görebildiğimiz şeklinde farklı farklı parçacıklar halinde de görebiliriz. Cirrocumulus bulutları, Altocumulus bulutlarının parçalanıp küçülmesi veya Cirrus ya da Cirrostratus bulutlarının biçim değiştirmesi ile oluşurlar. Bulutlar bir bütün olarak buz kristallerinden ibarettir fakat kimi zaman gereğinden fazla soğumuş su damlacıkları da görülebiliyor” denilmişti.
DEPREM BULUTU HAKKINDA UZMAN GÖRÜŞÜ
O dönem mevzu, bahis hakkında görüşlerini paylaşan Prof. Dr. Ziyadin Çakır, “Bu bulutlarla ilgili bir ekip söylemler ve gözlemler var sadece kabul edilmiş bir görüş ya da kuram yok. Kısaca bilhassa ufak depremler için olma olasılığı aslına bakarsanız düşük, büyük depremler için bir ekip söylemler var fakat kabul edilmiş bir kuram yok. Yalnız iddiadan ibaret. mavi gezegende her gün yüzlerce, yüzlerce hatta binlerce zerzele olabilmektedir. Bu şekilde bir vaziyet olsaydı eğer bu gözlenirdi. Bundan dolayı bu şekilde bir rasat yok” demişti.
DEPREM HAVASI DİYE BİR ŞEY VAR MI?
Peki zerzele havası diye bir şey var mı? Amerika yer bilimi Araştırmaları Kurumu bu suali şu şekilde yanıtlıyor: MÖ 4. yüzyılda Aristoteles, sarsıntıların yeraltı mağaralarında sıkışan rüzgardan kaynaklandığını öne sürdü. Mağara çatılarını iten havanın ufak sarsıntılara, yüzeyi kıran havanın ise büyük sarsıntılara niçin olduğu sanılıyordu. Bu mantıkla, depremlerden evvel gezegenimizin içinde büyük oranda hava bulunacağı düşünüldüğü için, atmosferde havanın azca, can sıkan veya rutubetli olacağı bekleniyordu. Bundan yola çıkan bir öteki kuram, depremlerin sakin ve bulutlu havalarda yaşandığını da ileri sürüyor.
Zelzele havası diye bir şey yoktur.
İstatistiksel olarak, soğuk havalarda, sıcak havalarda, yağmurlu havalarda vb. depremlerin ortalama olarak eşit bir dağılımı olduğu bilinmektedir. Büyük fırtına sistemleriyle (tayfunlar, kasırgalar, vb.) ilişkili oldukca büyük alçak tazyik değişikliklerinin fay kayması vakalarını tetiklediği bilinmektedir ve aynı zamanda çeşitli yıkıcı depremlerin tetiklenmesinde rol oynayabilir. Binaen aleyh, sayılar küçüktür ve istatistiksel olarak anlamlı değildir.
DEPREMLER ÖNCEDEN TAHMİN EDİLEBİLİR Mİ?
Peki, depremler evvelinde tahmin edilebilir mi? Amerika yer bilimi Araştırmaları Kurumu bu suali şu şekilde yanıtlıyor:
Hayır. Ne USGS ne de öteki bilim adamları büyük bir depremi tahmin etmedi. USGS ilim adamları, yalnızca belirli bir alanda belirli bir sene içinde mühim bir zerzele meydana gelme olasılığını ( çekince haritamızda gösterilmiştir ) hesaplayabilirler.
Bir zerzele tahmini 3 unsuru tanımlamalıdır : 1) eski dönem ve saat, 2) yer ve 3) büyüklük.
Evet, çeşitli insanoğlu depremleri evvelinde tahmin edebildiklerini söylüyorlar, sadece açıklamalarının yanlış olmasının nedenleri şunlar:
-
Bilimsel kanıtlara dayanmazlar ve depremler bilimsel bir sürecin parçasıdır. örnek olarak, depremlerin bulutlar, vücut ağrıları ve ağrıları ya da sümüklü böceklerle hiçbir ilgisi yoktur.
-
Bir tahmin için lüzumlu olan üç öğeyi de tanımlamazlar.
-
Tahminleri o denli geneldir ki, daima uyan bir zerzele olabilecektir.; mesele, (a) Önümüzdeki 30 gün içinde Amerika’da bir yerde bir M4 depremi olacak.
-
Tahminlerine ıraktan yakından uyan bir zerzele meydana gelirse, tahmin ettikleri unsurlardan birisi ya da daha fazlası gerçekte meydana gelenden oldukca değişik olmasına karşın başarı iddiasında bulunurlar
Bu içerikler de ilgi odağınız olabilir
