2010 yılının Aralık ayında, İrlanda’da 76 yaşındaki bir adam, oturma odasının zemininde durup dururken yanarak öldü. Ortalama bir sene sonrasında, bir adli hekim resmi olarak garip bir fenomenden öldüğüne karar verdi: Kendiliğinden insan yanması.
Bu olgu, yüzyıllardır anlaşıldığı şekliyle, bir cismin rastgele bir dış kaynak tarafınca tutuşturulmadan birden alev alması olarak ifade ediliyor. Adelaide Üniversitesi’nden bir patolog olan Roger Byard, Insider’a, İrlandalı insanın vakasında adli tıp görevlilerinin kurbanın ellerinin ve ayaklarının sağlam olduğu, gövdesinin ve kafasının ise yanarak kül olduğu bir sahneyle karşı karşıya kaldığını söylemiş oldu. Bu tip vakalarda olduğu benzer biçimde, yakındaki mobilyalar minimum düzeyde hasar görmüştü.
Byard, kendiliğinden insan yanması gerçek bir fenomense, niçin daha sık olmuyor sorusunun yanıtını aradı. çünkü nihayet 300 senede, bu nevi bir vaka ortalama 200 kez yaşandı.
Byard, açıklamasında şöyleki diyor: “Gerçek şu ki, insanoğlu yanıyor – fakat kendiliğinden değil.”
Yüzyıllar süresince “kendiliğinden insan yanması”
14. yüzyılın sonlarında, Polonus Vorstius adlı bir şövalye alevler içinde patlamadan evvel bir gece şarap içmişti ve İtalya’dan hemen hemen gelmişti. Bunun da etkisiyle, birden alevler içinde kalan bir insan fikri, çoğu zaman gereğinden fazla alkol tüketilmesi ile ilişkilendirilirdi.
Charles Dickens, 1853 tarihindeki “Kasvetli Konut” adlı romanında efsaneleşmiş hakkında yazarak mitin alevlerini körükledi. İçinde alkolik olan Krook adlı bir karakter kendiliğinden alev alıyor ve yanarak ölüyordu.
Bu tip vakalar, alkolün yanında ayrıca yüzyıllar süresince Tanrı’nın ziyaretine, obeziteye ya da bağırsak gazlarına da bağlandı. Sadece Byard, bu teorilerin çok bilimsel ağırlığı olmadığını söylüyor ve ekliyor: “İnsanların yanması akla yatkın ve birkaç anlatıma gore doğru olsa da, bunun kendiliğinden meydana geldiği fikri yanlış. Evet, kitlelerin vücutları yanar, sadece bunun kendiliğinden yanma olarak meydana geldiğine dair mutlak surette hiçbir delil yok.”
Byard, ergonomik olarak her olayın altından harici bir alev deposu bulunduğunu söylüyor. En yaygın suçlular olaraksa yanan sigaralar, lambalar ya da mumları gösteriyor.
İlim, vücutların bir mum benzer biçimde davranabileceğini söylüyor
İnsanların kendiliğinden yanmasına dair nihayet dönemdeki yaygın bilimsel izahat fitil tesiri olarak bilinmektedir ve kitlelerin mumlar benzer biçimde davranabileceğini öne sürer.
1998’de, bir BBC tv programının parçası olarak, İngiltere’deki ilim inanları benzemekte koşulları ölü bir domuzla tekrarladılar. Domuzu ateşe vermeden evvel bir battaniyeye sardılar. Domuzun ayakları geride bırakıldı – tam olarak bildirilen birden çok kendiliğinden yanma vakasında görüldüğü benzer biçimde.
Fitil teorisi, yağın bir yakıt deposu benzer biçimde davrandığını ve bir insan vücudunun tutuştuktan sonrasında kendi yağıyla yanabileceğini ileri sürer. Ayrıca battaniyeler ve giysiler mum fitili benzer biçimde davranır.
Byard, “Battaniyelere sarılmış, alkollü içki içen ve en gerekli olarak benzin ya da benzinle hızlandırıcı benzer biçimde davranan alkollü içkileri döken insanları düş edebilirsiniz” diyor ve ekliyor. “Bu büyük alkol havuzuna bir sigara atıyorlar, sonrasında tutuşuyor ve oldukca yavaş yanıyor. Yağın aslına bakarsak oldukca düşük sıcaklıklarda yanabileceğini bilmekteyiz.”
Eller ve ayaklar daha azca yağ içerdiğinden, alev tarafınca bir bütün olarak tüketilecek kadar yakıt sağlayamıyor.
Byard, nihayet olarak “insanoğlu kent efsanesine inanıyor” diyor ve sözlerini “altta yatan mekanizma, tanrısal müdahaleden oldukca, oldukca daha kolay” şeklinde ifade ederek tamamlıyor.
