Bitkisel Yağlar Nelerdir, Ne İşe Yarar? Özellikleri ve Faydaları

Çeşitleri ve Bütün Faydalarıyla Bitkisel Yağlar

Bitkisel yağlar tebliği ile tanımlanan bitkisel yağlar, bir tek bitkisel kaynaklardan elde edilebilen ve yağ asitleri gliseridlerinden oluşan yağ çeşitleridir. Kolesterol içermediğinden dolayı bilhassa kalp organı damar sağlığı penceresinden faydalıdır.

Soya yağı, palmiye yağı, pamuk yağı, ayçiçeği yağı, zeytin ağı, mısır (aslı) yağı ve fındık yağı en mühim bitkisel yağ çeşitleri içinde yer alır.

Bitkisel Yağ Çeşitleri: Bitkisel Yağlar Nedir?

Ayçiçeği Yağı: Yağ oranı %39 ile %45 içinde değişen yağ çeşidi ayçiçeği bitkisinden elde edilmelidir. Rafine edilerek kullanılan gıda, yemeklerde sıvı olarak tüketilir ve aynı zamanda da margarin yapımında kullanılır. Açık sarı renge haiz olan ayçiçeği yağının %15’i doymuş %85’i doymamış yağ asidi ihtiva eder.

Zeytinyağı: Zeytin ağacının meyvelerinden elde edilmiş zeytinyağı, yeşilimsi sarı renge haiz, kendine özgü aroması ve tadı olan rafine edilmeden organik olarak tüketilebilen bir yağ çeşididir.

Pamuk Yağı: Pamuk bitkisinin tohumlarından elde edilmiş pamuk yağı, kendine özgü karakteristik bir tada ve kokuya aynı zamanda da koyu al kahverengiye çalan renge haizdir. çoğunlukla margarin yapımında kullanılan pamuk yağı yüksek oranda palmitik aside haizdir.

Mısır Yağı: Mısır taneleri rüşeyminden elde edilmiş mısır yağı, %12 oranında protein ihtiva eder. Ayçiçeği yağı ve zeytinyağından sonrasında en fazlaca kullanılan yağ çeşididir.

Fındık Yağı: Üretiminde kullanılan fındığın çeşidine gore yağ asidi kompozisyonu değişen fındık yağı vitamin ve mineral içinde ne olduğu ile dikkat çeker. Zeytinyağına benzemekte özelliklere haizdir.

Soya Yağı: Soya bitkisinin tohumları kullanılarak elde edilmiş soya yağı, bilhassa Brezilya, ABD, Japonya ve Çin’de yaygın olarak tüketilir. Margarinin olmamış maddesi olarak da kullanılan yağ çeşidi, vatanımızda pek yaygın değildir.

Palmiye Yağı: Öteki bir adı ile Palm yağı, palmiye meyvesinden elde edilmelidir. Yarı sert bir bitkisel yağ olan Palm, daha fazlaca makine yağı, dizel ve biyodizel üretiminde kullanılır.

Bunların haricinde bitkilerden elde edilmiş üzüntü badem yağı, avokado yağı, Hindistan cevizi yağı, kakao yağı, çörek otu yağı, fesleğen otu yağı, gül yağı, keten tohumu yağı şeklinde yüzlerce hatta binlerce yağ çeşidi bulunur.

Bitkisel Yağlar ve Özellikleri

• Bitkisel yağlar metabolizmanın çalışabilmesi için lüzumlu olan enerjiyi sağlamaya destek sunar.
• Metabolizmanın düzgün biçimde olarak çalışabilmesi için ihtiyaç duyulan enzim ve hormonların yapısındadır.
• dahil organların, beyin dokusunun ve sinir sisteminin yapısında bulunmaktadır.
• İçeriğinde yer edinen omega 3, omega 6 ve omega 9 yağ asitleri olanakları sayesinde kalp organı ve damar sağlığının korunmasına destek sunar.
• Yağda eriyen A, D, E ve K vitaminlerinin vücut tarafınca kullanılmalarını tedarik etmek bitkisel yağların tesirleri arasındadır. Yağdan yoksul, fukara rejimlerde bu vitaminler vücut tarafınca kullanılamaz ve art dönüşü olmayan hasarlarla karşılaşılabilir.

• Bebeklik döneminden itibaren vücudun gelişme ve gelişiminde mühim rol oynayan bitkisel yağlar, hasar gören dokuların onarımına destek sunar.
• Karbonhidrat ve proteinlere gore fazlaca daha çok enerji verirler. 2 gram karbonhidrat ve protein yakımında 4 kalori açığa ayrılırken 1 gram yağ için 9 kalori şarttır.
• Sindirimleri uzun devam eden bitkisel yağlar mideyi geç terk ederek uzun bir zamanda tokluk hissi yaratır. Sadece gereğinden fazla tüketimleri vücutta yağ dokusunun artmasına sebep olur ve şişmanlığa yol açması bitkisel yağların özellikleri arasındadır.
• Bitkisel yağların çöpe, kanalizasyona sulara ve toprağa dökülmesi yasaktır. Kullanılmış bitkisel yağların art dönüşümü için okullar, hastaneler, askeri yemekhaneler, cafe, iş yeri, lokanta ve cezaevlerinden alınan atık bitkisel yağlar Bitkisel Atık Yağların denetimi Yönetmeliği gereği toplanır.

Bitkisel Yağlar Nasıl Elde Edilmelidir?

Umumi cihette tohumlarından elde edilmiş bitkisel yağlar en önce temizlenmesi için ön işlemlerden geçirilir. Temizleme, tohumun nemlendirilmesi, kabuğunun kırılarak ayrılması, pulcuklar haline getirme ve kavurma işlemleri uygulanan tohumlardan mekanik presleme metodu ile olmamış yağ elde edilmelidir.

Pres yönteminin haricinde solventle ekstraksiyon metodu de olmamış yağ üretiminde kullanılır. bu metot bilhassa soya ve pamuk yağı üretiminde uygulanır. Olmamış yağ elde edildikten sonrasında istenmeyen maddelerin yağdan uzaklaştırılmasını tedarik etmek amacıyla rafinasyon işlemi uygulanır.

Rafine edilmeden kullanılan tek yağ çeşidi zeytinyağıdır. Rafine işlemi için olmamış yağ müsilaj yok etme kısaca degumming, asit yok etme nötralizasyon, renk yok etme, koku yok etme ve vinterizasyon işlemlerine doğal olarak tutulur. Bu işlemlerden sonrasında bitkisel yağlar duru, kokusuz, açık renkli ve özgür yağ asidi bulunmayan bir forma bürünür.

Bitkisel Yağlar Ne İşe Yarar?

Yiyeceklerin hazırlanmasında kullanılan bitkisel yağlar vücudun işlevlerini yerine getirebilmesi için mühim rollere haizdir. Peki, bitkisel yağlar ve görevleri nedir?

Sindirimden dolaşım sistemine, sinir sisteminden üreme sitemine kadar bütün vücut sistemlerinde elzem olan yağlar hem de harici olarak da kullanılabilen yağ çeşitleri ile cilde ve çeşitli hastalıklara da iyi gelmektedir.

• Üzüntü badem yağı kuru ve çatlak ciltleri besleyerek cilde canlılık ve yumuşaklık sağlarken koz yağı romatizma problemlerinde işe yarar.
• Kakao yağı ve koz yağı şeklinde bitkisel yağlardan güneş kremi hazırlanarak derinin bronzlaşması sıhhatli bir halde sağlanabilir.
• Çemen yağı metabolizmayı sağlamlaştırır, cinsel kuvveti artırır ve hem de balgam söktürücü etkiye haizdir.
• Hemoroidin, diyabetin ve astımın tedavisinde kullanılan çörek otu yağı aynı zamanda idrar söktüren vasfı ile de dikkat çeker.
• Doğum öncesi ve sonrası meydana gelen vücut çatlaklarında fındık yağı kullanılırken saçların canlılığının korunması için zeytinyağı ve argan yağı kullanılır.
• Bunların haricinde buğday yağı, haşhaş yağı ve çay ağacı yağı şeklinde bitkisel yağlar cilt derisi bakımı için yararlıdır.

Bitkisel Yağlar ve Yararları

• Bitkisel yağlardan krem yapımı için gül yağı, susam yağı, adaçayı yağı ve lavanta yağı şeklinde C vitamini içeren bitkisel yağlar kullanılır. Bitkisel yağlar derinin daha diri ve pürüzsüz olmasını sağlar.
• Zeytinyağı, badem yağı, sedir ağacı şeklinde bitkisel yağların saça yararları olduğu bilinmektedir.
• Zeytinyağı, ayçiçeği yağı, mısır aslı yağları hazım sisteminin düzgün biçimde olarak çalışmasını sağlayarak kabızlığı engeller. Mide organını dahil yüzeyinin asit oranının düzenlenmesi de bitkisel yağların yararları arasındadır.
• Nane yağı, ardıç yağı, biberiye yağı, greyfurt yağı şeklinde yağlar ile meydana getirilen masajlar kan akımını hızlandırır ve bitkisel yağlar ile zayıflama mümkün olabilir.

• Limon yağı, çördük yağı ve defne yaprağı yağları detoks etkiye haiz olan yağlardır. Bu yağların birkaç damlasının ılık su ile tüketilmesi metabolizmayı hızlandırabilir.
• Isırgan tohumu yağı ve Jojoba yağı saç diplerine uygulandığında saçın daha süratli ve sıhhatli uzamasını sağlar.
• Çilek, zencefil, biberiye, mandalina, Hindistan cevizi şeklinde bitkisel yağların kullanım alanları içinde aromatik masaj da sayılabilir. Vücudun rahatlamasına ve gevşemesine yardımcıdırlar.
• Kabak çekirdeği yağı prostatın büyümesini önler ve aynı zamanda kolesterolü düşürür.

Bitkisel Yağlar Cilde Nasıl Uygulanır?

Bitkisel yağlar cilde uygulanırken derinin kuru ve temiz olması büyük ehemmiyet taşır. bundan farklı olarak cilt derisi için yararlı bitkisel yağları birbirine katmak fazlaca daha etkili sonuçlar yaratabilir.

Bitkisel yağlar ile cilt derisi bakımı için avuca alınan bir miktar yağ dairesel hareketlerle cilde masaj uygulayarak sürülür. Minimum 2-3 dakika masaj uygulayarak uygulanan bitkisel yağlar, derinin gerginliğini alarak kan dolaşımını hızlandırır ve derinin kendine gelmesini sağlar. Çeşitli yağ çeşitlerinin ciltte 10 dakika beklemesi önerilir.

İkinci aşama ise gözeneklerin açılmasıdır. Temiz bir bez sıcak suyun altına tutularak sıkılır ve açılarak derinin üstüne yerleştirilir. Bu işlem ile ciltteki pislik, yabancı madde ve bakterilerin arınması için buğu ortamı sağlanmış olur. Bez soğuduktan sonrasında cilt derisi üstünden alınarak benzer bezle hafifçe temizlenebilir.

Bitkisel Yağların Zararları Nedir?

Peki, bitkisel yağlar zararı olan mı? Cilt derisi, saç veya içilerek tüketilen bitkisel yağlar, alerjik etkilere haiz olabilir. Bu biçim yağların doktora danışılmadan kullanımı vücutta dönüşü olmayan hasarlara sebep olabilir.

Yemeklerde kullanılan bitkisel yağların bir kısmı da yüksek oranda doymuş yağ ihtiva eder. örnek olarak palm yağının %50’si doymuş yağ ihtiva eder. Peki, bitkisel yağ palm helal mi? Bitkisel kaynaklı bir yağ olduğundan dolayı palm yağının helal olduğu düşünülmektedir.

Tekli doymamış yağ asidi içinde ne olduğu ile en fazlaca tavsiye edilen zeytinyağının bile gereğinden fazla tüketilmesi yüksek enerji sağladığından dolayı tehlikelidir. Vücutta yağ oranının artmasına niçin olarak şişmanlığa sebebiyet verebilir. bundan farklı olarak zeytinyağının %13-14 oranındaki doymuş yağ oranı gereğinden fazla tüketildiğinde kalp organı damar sağlığını negatif etkileyebilir.

Bitkisel Yağlar Bozulur Mu?

Bitkisel yağlar uzun süre muhafaza edildiğinde içerdikleri etken maddelerin etkinliğini kaybedebilir. Karanlık ve ziya almayan ortamlarda, renkli ışığı geçirmeyen cam şişlerde ve 18-20 derecelik nemsiz ortamlarda saklanması tavsiye edilen bitkisel yağları satın alırken kesinlikle raf ömrüne bakılmalıdır.

Hararet ve ışığa maruz kalan bitkisel yağlar fazlaca hızlı bir şekilde bozulur. Gözle görülebilmektedir bir halde bitkisel yağların bozulmuş olduğu ayrım edilmez. Bu yüzden bitkisel yağları satın alırken alınan markanın bilindik olması ve üretim ve nihayet kullanım tarihlerinin ambalajında yer alması önem teşkil eder. Üretim koşullarına gore averaj olarak bitkisel yağların raf geçerliliği umumi olarak 2 senedir. Sadece bu süre bütün bitkisel yağlar için geçerli değildir.

Bitkisel Yağlar Tutarları Nasıldır? Nereden Alınır?

Yemeklerde kullanılan bitkisel yağlar neredeyse bütün marketlerde, büyük avmlerinde, bakkallarda ve organik mahsul satan firmalarda bulunmaktadır.

Yağın cinsine ve markasına gore bitkisel yağlar tutarları değişim gösterir. örnek olarak sızma zeytinyağının kilosu 25 lira ile 60 lira içinde değişirken ayçiçeği yağının kilosu 10 lira ile 25 lira içinde değişmiş olur.

Şifalı özellikleri sebebiyle seçilen, argan, Hindistan, gül, ardıç, biberiye, mandalina, greyfurt, ısırgan otu yağı şeklinde bitkisel yağlar ise kullanıldığı alana, bitkisel yağın yoğunluğuna ve markasına gore fiyat farklılığı gösterir.

Bitkisel yağ firmaları tarafınca imal edilen yağlar çeşitlerine, üretim koşullarına ve bulunabilirlik oranlarına gore fiyatlandırılır.