Amerika’deki National Earthquake Information Center’a bakılırsa her sene averaj 20 bin zerzele olabilmektedir ve bunların %16’sını büyük afetler meydana getiriyor.
Kahramanmaraş merkez üssü 7,7 ve 7,6 şiddetindeki zerzele büyük yıkımlara niçin oldu. 10 ilde dikkat edilmesi gereken hasarlara yol açan depremin peşinden dayanıklı binaların özellikleri araştırma konusu oldu. Lüzumlu sağlamlığa haiz olmayan yapılar ihtimaller içinde büyük depremde hem can hem mal kaybedilmesine niçin olabiliyor. nihayet depremde büyük yıkımların olması depreme dayanıklı binaların önemini gözler önüne serdi. ülkemiz’nin birden çok ilinde vatandaşlar depreme karşı yapı dayanıklılık testi oluşturmak için arayışlara girdi. Peki, bir binanın depreme dayanıklı olduğu nasıl anlaşılır? İşte depremde dayanıklı binaların özellikleri…
DEPREMDE DAYANIKLI BİNALARIN ÖZELLİKLERİ
Depreme dayanıklı yapının tasarlanması için işinin ehli mimar ve mühendisler tarafınca oluşturulması, kat planına münasip inşa edilmesi gerekmektedir. Evin depreme dayanıklılığını sorgulama sürecinde incelemeniz ihtiyaç duyulan mühim noktaları sıralayalım:
BİNANIN YAŞI
Her şeyden önce binanın yaşına bakılmalı. Yapının hangi zerzele yönetmeliğine münasip biçimde yapıldığı mevzusunda bilgiyi binanın yaşı verir. 2000’den evvel meydana getirilen binalar eski zerzele yönetmeliğine bakılırsa yapılmış ve hazır beton kullanılmamıştır. Zira yapı denetimi, 1999 depreminden sonrasında yürürlüğe girdi. Yapı ıslak aldıkça yapı malzemelerinin eskimesi ve görevlerini başarıya ulaşmış yerine getirmemesi de laf konusu olabilir.
ZEMİN DURUMU
Binanın temelinde yer altı suyu olup olmadığı mühim faktörlerden. Dere yatağı, dolgu alanlar naturel afetlere karşı daha savunmasız, sert zeminlerdeki yapılar ise daha dayanıklı kabul edilebilir. bundan farklı olarak yapıda kullanılan malzemelerin kalitesi de mühim. Beton kalitesi benzer biçimde kriterler sadece inşaat mühendisleri benzer biçimde uzmanlar tarafınca incelenip değerlendirilebilir.
Zemin katın 3 metreden çok yüksekliğe haiz olması da doğru bir yapı planı değildir. bundan farklı olarak, zemin katının her yerinin duvar olması gerekmektedir. Dükkân için yapı duvarları yıkılarak bölmelerin kullanılması binanın depreme karşı dayanıklığını düşürür.
ONAYLANAN PROJEYE UYGUNLUK
Yapılar, onaylanan proje doğrultusunda inşa edilmeli ve inşa sonrasında da bu projeye sadık kalınmalıdır. yapıya sonradan kaçak kat çıkılması, asansör hazırlanması, tadilat esnasında kolonların kesilmesi benzer biçimde projede yer almayan uygulamaların hayata geçirilmesi tehlike oluşturabilir.
KİRİŞ VE KOLON DURUMU
Kolon ve kirişlerdeki çatlaklar binanın dayanıklılığı hakkında informasyon verebilir. Amma ve lakin kiriş veya kolonlarda rastgele bir çatlak yoksa bu da yapı dayanıklılığının yüksek olduğu anlamına gelmez. En doğru neticesi zerzele dayanıklılık testi ile öğrenebilirsiniz.
DUVARLARIN KALİTESİ
Binadaki duvarlarda kullanılan malzemenin kalitesi, duvarın kalınlığı ve uygulayıcının profesyonelliği yapının depreme dayanıklı olup olmadığını belirleyen en gerekli ölçütlerden. Tuğla ve örme duvarlar, hafifçe ve kaliteli ytong seçimi duvar diye gösterilebilir. Bu tarz şeyleri anlayabilmek her önüne gelen tarafınca mümkün değildir. Bu yüzden evinizi satın almadan evvel uzmanlara kontrol ettirmek en doğru yoldur.
BİNADAKİ RUTUBET DURUMU
Nem, binanın su yalıtımının iyi yapılmadığı anlamına gelebilir. Bilhassa bodrum kattaki nem zaman içinde binanın taşıyıcı sistemlerine ziyan verebilir.
YALITIM SİSTEMLERİ KULLANIMI
Binanın depreme dayanıklı olması için su yalıtımı detayını atlamamak mühim. Depreme dayanıklı konutların en gerekli özellikleri içinde yalıtım sistemlerine haiz olmaları bulunmakta. Su yalıtımına yönelik bir tedbir alınmayan binaların duvar, kolon ve temelleri giderek bozulmaya uğrar. Bu nevi binalar tehlike altındadır. Zemin katın, bodrumun ve taşıyıcı kolonların devamlı rutubetli olmasından evin su yalıtımına haiz olmadığını anlayabilirsiniz.
PERDE BETON VE KOLON SİSTEMİ
nihayet zamanda meydana getirilen ev projelerinde perde beton ve kolon benzer biçimde sistemler binaların depreme dayanıklılıklarını son derece artırıyor. Zelzele anında bütün enerji ve yükü taşıyan perde beton ve kolonlar; depremin şiddetine bakılırsa hasar görmeden ya da azca bir hasarla depremden çıkmanızı sağlar. Eski yapılarda bulunmasa da yeni ev alacak kişilerin depreme dayanıklılık uygulamasını ifade eden perde betonların projede yer alıp almadığı kesinlikle denetim edilmesi gerekmektedir.
Binanın en mühim bir öteki kısmı da kolondur. Binanın temeliyle ilgili informasyon ve düşünce sahibi olabilmek için zemin katın deneyin. yapıyı uzun bir zamanda ayakta tutacağından dolayı kolonların sağlam olmasına, kesilmemiş olmasına dikkat edin. Evin zemininde yer edinen kat kolonlarında rastgele bir çatlak olması halinde bir uzmana danışılmalıdır.
TEMELİN KALİTE DURUMU
Ucuz araç-gereç depreme dayanıksız bir yapı anlamına gelir. Bu sebepten mütevellit daima kaliteli araç-gereç tercih edilmesi gerekmektedir. Bir evin bütün yükünü en gerekli ve kolonlar taşır. Temelin sağlam ve yeni mühendislik sistemlerine bakılırsa atılması mühim. Hatta zemin etüt testi ve çalışmalarının da evvel sağlanarak yerin yapı için münasip olup olmadığına dair raporun alınması en mühim hususlardan. Bu nevi denetleme ve prosedürler süre ya da maliyet kaybı olduğundan dolayı çeşitli inşaat firmaları tarafınca yapılmayabilir.
RİSK ALARMI VEREN 7 KRİTERE DİKKAT
1) Yapı 1999 senesinde evvel yapıldıysa,
2) Yapı projesiz ve ruhsatsız yapıldıysa,
3) İnşaatta hazır beton kullanılmadıysa,
4) Yapıdan evvelinden alınmış karot beton dayanımı C1O altındaysa,
5) Yapı kolon ve kirişlerinde çatlaklıklar var ise,
6) Bodrum katta nem, kolon demirlerinde paslanma, betonda deniz kabukları ya da benzeri şeyler var ise,
7) Yapı dere yatağı, dolgudaysa riskli olma ihtimali var.
BİNA DEPREME DAYANIKLILIK TESTİNİ KİM YAPAR?
Depreme dayanıklılık testleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafınca lisans verilen kuruluşlar, bağımsız araştırma şirketleri veya belediye ekipleri tarafınca gerçekleştiriliyor. Binasının riskli bulunduğunu düşünen ya da depreme karşı dayanıklı olup olmadığını bilgi almak isteyen vatandaşlar, bu kurumalara başvurarak depreme dayanıklılık testi yaptırabiliyor. Uzman ekipleri binanın umumi durumu, yerin analizi, binanın fay hatlarına olan yakınlığı ayrıntılı olarak irdeler. nihayet olarak yapıdan karot ve parça alınarak araştırma başlatılır. Kısa süre içinde tehlike raporu elinize ulaşır. Eğer yapı depreme dayanıklı çıkarsa rastgele bir işlem gerekmez.
Belediyeden yapı projenizi aldıktan sonrasında ücret binanın büyüklüğü ve işlemlerin kapsamına bağlı oluş kaydıyla değişebilir. Bilhassa belediyeler tarafınca ve bir tek betondan örnek alınarak meydana getirilen tarama işlemi sonrası tehlike tespit raporu kısacık zamanda çıkabiliyor. Evinizin depreme dayanıksız bulunduğunu düşünüyorsanız, zerzele felaketi yaşanmadan evvel kesinlikle uzmanları araştırma için çağırmalı ve çıkan rapora bakılırsa binayı güçlendirme çalışmalarına gitmelisiniz.
