Bir depremin yaşanmasının arkasından, mühendisler ve öteki uzmanların bir binanın hasar durumunu ve yapısal bütünlüğünü değerlendirmesi oldukça mühim. Bu, depremin şiddetine bağlı olarak birkaç günden başlayarak fazlaca daha uzun sürebilen bir süreç. muhakkak ki, zerzele sonrası güvenlik değerlendirmesi sebebiyle yerinden edilen yapı sakinleri için de can can sıkan bir süreç olabilir.
Peki fakat bu aşaması daha basit atlatmamızı temin edecek yöntemler var mı? yanıt en kolay şekliyle evet… Peki, depremden sonrasında hasarı tespit etmeyi daha süratli ve daha basit hale getiren yeni teknolojiler neler? Ve şekilleri ne?
Pasadena merkezli Kinemetrics, zerzele ve yapı seyretme teknolojisinde uzmanlaşmış bir şirket olarak, sismik verileri toplayan ve ileten, bir depremin sertliğini, süresini ve daha fazlasını ölçen, bir binanın her yerine kurulu sensör tabanlı sistemler sağlıyor.
Sensörler hasar tespitinde nasıl çalışmakta?
Mühendisler, sensörlerden gelen bu verileri suni zeka destekli hususi bir yazılımla işleyerek, bir binanın sismik bir vakadan sonrasında hasar görme olasılığı hakkında daha iyi bir düşünce elde edebiliyor. Sistemlerin zemine ve tavana monte sensörler kullanarak ölçtüğü kilit degisecek noktalarından birisi, katlar arası kayma ya da bir binanın bir katının diğerine nazaran nasıl devinim etmiş olduğu. Katlar arası kayma ne kadar fazlaysa, bir binanın hasar görmüş olma olasılığı o denli yüksek kabul ediliyor.
Büyük bir depremden sonrasında, bir yapının almış olduğu hasar açık bir halde görünüyor olabilir. Sadece bilhassa minik depremler ve sarsıntılardan sonrasında (ya da depremin etkilediği alanın dış sınırlarında) tam hasarı kati olarak idrak etmek ve kavramak fazlaca daha güç olabilmektedir. Kinometrics’in OasisPlus’ı şeklinde sistemler olanakları sayesinde mühendisler, yalnızca uzun devam eden denetimlere güvenmek yerine çabalarını bir binanın hasar görmüş olma olasılığı en yüksek alanlarına odaklayabilir. OasisPlus ve benzeri sistemler, yapı sahiplerine hususi raporlar sunabiliyor, bir binanın hakkaten hasar görmüş olma olasılığını ve hasarın büyük olasılıkla nerede meydana geldiğini ortaya çıkarmak için verileri çözümleme edebilir.
Kinemetrics proje mühendisi Derek Skolnik, Construction Dive ile yapmış olduğu görüşmede “Alan ekiplerini sarsıntı seviyesine münasip biçimde cevap vermeleri ve hangi hasarın gerçek olup olmadığını görmeleri için yetkilendiriyoruz” dedi. Sistem şu anne kadar Amerika’da üç hastanede kullanılmış.
Hasar tespitinde sensör sistemlerinin avantajları
Mexico City merkezli Grillo da çabalarını zerzele idrak etme ve akıllı yapı seyretme üstüne odaklayan bir öteki şirket. firma, yaklaşan sismik aktiviteyi algıladığında gerçek zamanlı ikazlar gönderen, hatta uyarılarını otomatikman tweet’leyen “sismik ağlara” dayanan Pulse adlı bir erken zerzele ikaz sistemi sağlıyor. firma, 4 senelik varlığı süresince şu anne kadar sensörlerini Meksika ve Şili’deki pek fazlaca binaya yerleştirdi.
Bu nevi bir algılamayı ve öncesinden uyarıyı mümkün kılan birkaç unsur var. Birincisi, rastgele bir insanoğlunun yapabileceğinden daha süratli degisecek toplamaya ve işlemeye imkan tanıyan bulut bilişimin her yerde bulunması ve akıllı sistemin artması. Sensör fiyatlarının da düşmeye devam etmesi, gelişmekte olan ülkelerde bile halk ya da {özel sektör} yapı sahiplerinin sensörleri yerleştirmesini kolaylaştırıyor.
Pasadena’daki California Institute of Technology’de inşaat mühendisi ve jeofizikçi olan Thomas Heaton, Science Magazine’e bir depremden sonrasında yapıların sağlığını tespit etme kabiliyetinin “uzun süredir mühendislik topluluğunun bir düşsel” bulunduğunu söylemiş oldu. Yapısal sıhhat seyretme adında olan bu alanın “bir binanın kan basıncını ölçmek” şeklinde bulunduğunu söylüyor.
Bir yapı, depremden asla etkilenmemiş şeklinde görünebilir. Sadece belirgin bir hasar emaresi göstermeyen bir yapı bile güvenli olmayabilir. Yapısal hasarı otomatikman değerlendirebilmek, yapı mühendislerinin binaları daha verimli bir halde incelemesine ve bir depremin arkasından görünmeyen hasarları daha basit tespit etmesine imkan tanır. Yapı sahipleri ve mühendisler ne kadar fazlaca bilgiye haiz olursa, binaları ve sakinleri o denli süratli uyarabilirler.
