Kahramanmaraş merkezli depremlerin peşinden zerzele izolatörü aramalarının Google’da hızla tırmanışa geçmiş olduğu görülüyor. Peki, bu sistem nedir ve ne vaadediyor? konusunda neler biliniyor? Beraber görelim…
Yüksek kattan oluşan binalarda sismik kuvvetlerden meydana gelen hasarları önlemek için zerzele izolasyonu (en gerekli izolasyonu) sistemi kullanılabiliyor. Zelzele izolasyonu sisteminde, alt yapı ile üst yapı arasına süspansiyon ya da bir takım taşıyıcı yatak yerleştiriliyor. Sismik kuvvetler sebebiyle yer sallandığında süspansiyon, zeminden üst yapıya güç aktarımını engelliyor veya azaltabiliyor.
Zelzele izolatörü nedir?
Zelzele izolatörleri, enerjiyi emecek ve yapı üstünde sönümleme tesiri yaratacak biçimde tasarlanmıştır. Bu sistem ile elde edilmiş yapıya esneklik kazandırıldığı için binalar zerzele kaynaklı hareketlere maruz kalmaz. Bu metot 1900’lerde kullanılmaya başlandı fakat 1970’lerde sismik dayanıklı yapı tasarımında ergonomik bir aşamaya ulaştı.
Sıhhat Bakanlığı Sıhhat Yatırımları Umumi Müdürlüğü’nün bir açıklamasında sismik yalıtım için şu tanımlama vardı: “Sismik yalıtım, yapının dayanım kapasitesini çoğaltmak yerine binaya gelen sismik enerjiyi sönümleyerek veya binaların periyodunu uzatarak zerzele yüklerini azaltma esasına dayanan bir tasarım yaklaşımı olarak tanımlanabilir. Zelzele esnasında ve sonrasında verilmesi ihtiyaç duyulan sıhhat hizmeti göz önünde bulundurulduğunda, sıhhat tesisleri için zerzele izolatörleri dirimsel rol oynuyor”
2021 tarihindeki yazıda şu bilgiler de var:
Zelzele izolatörü yerleştirilen hastane binaları o kentin en güvenli yapıları içinde yer ediniyor. 2020 yılının Ocak ayında Elazığ’da yaşanmış olan depremde zemininde 872 tane sismik izolatör var olan Elazığ Kurtarılışı Sekin kent Hastanesi, zerzele anında bütün operasyonel faaliyetlerine sürdü, hasar almadı. tekrar geçtiğimiz sene Ekim ayında, Seferihisar merkezli İzmir’i etkileyen, can kayıplarının yaşandığı 6,6 büyüklüğündeki depremde 1.031 tane sismik izolatör yerleştirilen inşaatı devam eden Bayraklı kent Hastanesi de bir hasar görmedi.
alışılagelmiş yüksek yapılarda en gerekli, rijit olarak inşa edilmelidir. Kısaca bir zerzele anında zeminden yapıya yük aktarımı sebebiyle üst yapı da en gerekli ve toprakla beraber devinim eder. Yer değişiklik yapma, binanın üst kısımlarında daha çok olabilecektir. ve bu binanın yüksekliğinin 2/3’üne kadar ulaşır. Yapı rijit olduğundan dolayı, zerzele kaynaklı yanal kuvvetler hasarlara sebep olabilir ve hatta binaların çökmesine (rezonans) sebep olabilir.
Zelzele kuvvetleri denetim edilemeyeceği için, yapıyı yumuşak hale ulaştırmak, binaları sismik kuvvetlerden korumanın daha iyi bir yoludur. Bu, yapının temeline zerzele izolatörleri doldurularak gerçekleştirilir. Bu izolatörler, yer hareketinden dolayı yapı üstünde meydana gelen yanal kuvvetler üstünde büyük bir etkiye haizdir. Zemin ve alt yapı sismik kuvvetlerle devinim eder ve izolatör alt yapı ile üst yapı içinde esneme sağlar.
Bu sayede üst yapı depremden daha azca etkilenir. En gerekli izolasyonu, yapının rijitliğini etkili bir halde düşürür ve yapının üstündeki atalet kuvvetlerini düşürür. bundan farklı olarak zerzele kuvvetinin naturel frekansını da düşürür ve rezonans oluşumunu önler.
Rijit bir temele haiz olan yapı sıfır naturel periyoda haiz olabilecektir.. Yer devinim ettiğinde, yapı üstünde yer ivmesine eşit olan ivme meydana gelir. Burada zemin ile yapı arasındaki göreli yer değişiklik yapma sıfır olabilecektir.. Sadece yumuşak yapıda (zerzele izolatörleri kullanılan yapılar) naturel periyod sonsuzdur. Bundan dolayı, yer devinim ettiğinde yapı üstünde rastgele bir ivme oluşmaz ve göreli yer değişiklik yapma, zemin yer değiştirmesine eşit olabilecektir..
Zelzele izolatörü kullanmanın avantajları neler olabilir?
Zelzele izolatörü kullanmanın şu ihtimaller içinde yararları sıralanıyor. muhakkak ki bu mevzuyu ne olursa olsun bir uzmana danışmak mühim:
- En gerekli izolasyonunun sağlanması, depreme dayanıklı bir yapı inşa etmenin etkili bir yolu olabilir.
- Binaların içindeki mülklerin ziyan görmesini önleyebilir.
- Yapıya daha çok stabilite sağlayabilir.
- En gerekli izolasyonu, sismik enerjiyi yapılar üstünde dağıtmanın iyi bir yoludur.
- Zelzele anında yapı elemanlarının plastik deformasyonu önlenebilir.
Bu içerikler de ilgi odağınız olabilir
