ABD’ye metrik sistemin ulaşmasını engelleyen korsanlar…

· Yazar: Hüseyin caliskan

ABD’ye metrik sistemin ulaşmasını engelleyen korsanlar…

Dünya üstündeki hemen hemen her memleket metrik sistem kullanırken, Amerikalılar bunu hiçbir vakit kabul etmediler. Km yerine mil, santimetre yerine inç şeklinde birimler kullanmaya devam ediyorlar.

İnternet üstünde birazcık zaman geçirdiğinizde, gezegenimizin derhal her yerindeki kitlelerin, dünyadaki neredeyse her devlet şeklinde metrik sistem kullanmadığı için Amerikalılarla ilgili şakalar yaptığını farklıymış olabilirsiniz. Dikkat çekici örnekler içinde asteroitleri ölçmek için zürafaların, mobilyaları ölçmek için uzanan kedilerin ve toplumsal ara için klasik ABD kartallarının kullanıldığı şakaları basitçe bulabilirsiniz. Bu şakaların temelinde, Amerika’nin ölçüm için metrik sistem haricinde kelimenin tam manasıyla her şeyi kullanacağı fikri yatıyor.

Sadece Amerika’nin hemen hemen bütün devletlerle benzer sistemi kullanmamasının kayda kıymet bir geçmişi var. Kim bilir şaşırtıcı olan ise, bu durumun temelinde korsanların bulunması.

İngilizlere karşı kazandıkları zaferin peşinden birden çok eyaletin bir araya gelmesiyle yeni kurulan ABD Birleşik Devletleri, her insanın değişik ölçüm sistemleri kullanmasıyla meydana gelen problemleri de gündemine alabilmek mecburiyetinde bırakılmıştı. Bir şeyin ne kadar ağır bulunduğunu tam olarak açıklayamadığınızda, tahmin edilebileceği şeklinde alış veriş oluşturmak son derece zorlaşıyordu ve bundan dolayı hükümet ortak bir sistem arayışına başladı. Avrupa, farklı yöntemlere öncülük ediyordu, sadece Fransızların oldukca mantıklı görünen bilhassa enteresan bir seçeneği vardı. Bu sistem, günümüz şartlarında metrik sistem olarak bildiğimiz yapıydı.

Kim bilir gezegeni tek bir birimde birleştirmenin en mühim kısmı muhteşem, harikulade kilogram ağırlığını yaratmaktı. Bu karmaşık bir vakaydı ve 1700’lerin sonlarında, bilimin izin verdiği seviyede, 4°C’de bir desimetreküp suyun kütlesini temsil eden ufak silindirler yapılmış oldu. Amerika’nin bu sisteme geçmesi için, bu silindirlerden bir kısmını eline alması gerekiyordu.

Devrin Dışişleri Bakanı Thomas Jefferson, Fransa’ya yeni sistem benimseme isteklerini ifade eden bir name gönderdi ve Fransa, bir Fransız ilim insanı olan Joseph Dombey ve bir kilogram bakır ağırlığını ABD’ya göndererek cevap verdi. Ne yazık ki, Dombey ve seyahat etmiş olduğu geminin mürettebatı Atlantik’i asla geçemeyeceklerdi.

Amerika’ye asla ulaşamayan kilogram örnekleri bu şekilde görünüyordu

Vapur şiddetli bir fırtınaya yakalandı ve rotasından oldukca uzağa savruldu. Fırtına dindiğinde, Dombey ve mürettebat kendilerini büyük ihtimalle oluş isteyecekleri son olarak yer olan Karayip Denizi‘nde buldular. 18. yüzyılda bir denizciyseniz, bu bölge mutlak surette güvenli bir yer değildi. Vapur, korsanlar tarafınca ele geçirildi ve bütün mürettebat Montserrat’ta hapsedildi. Asla ulaşmayan bir fidyeyi bekleyen Dombey ve mürettebatı tutsaklık altında hayatlarını yitirdi.

Şaşırtıcı olmayan bir halde, korsanlar bir kilogramın ne kadar ağır olduğuyla ilgilenmiyorlardı ve ne işe yaradığını bilseler bile bu cisimleri umursamıyorlardı. Geminin içindekiler müzayedeye çıkarıldı ve Amerikan ölçüsünü tekrardan tanımlayabilecek olan kilogram, Andrew Ellicott tarafınca satın alındı. NPR’nin söylediğine gore, ondan sonra 1952’de, şimdilerde Amerika Ulusal Standartlar Enstitüsü olarak herkesçe malum olan kuruluşa verilene kadar bu kilogramlar aile içinde nesilden nesile aktardı.

Amerika, 1959’da Amerika ve Birleşik Krallık’ın birim tanımlarını uyum gösteren hale ulaştırmak için meydana getirilen çalışmalara ve günümüz şartlarında öteki sistemlerle beraber en oldukca kullanılan ölçümleri yaratmasına kadar kullanılan, geleneksel birimler adında olan kendi birimlerini geliştirdi.

Amerika’nin kilogram şeklinde ölçüleri kullanmamasının tek sebebinin korsanlar olabileceğini zihinde ölçmek ve değerlendirmek alaka çekici olsa da, başka pek oldukca niçin de bulunmakta. Yüzyıllar süresince gezegenimizin art kalanına katılışım göstermek için çaba yayınlandı, sadece sistem değişiklik yapma maliyetleri, lüzumlu vakit ve kamuoyunun bu değişime göstereceği tepki şeklinde pek oldukca değişik etken bu geçişin gerçekleşmesini engelledi. Sadece metrik sistemin Amerika kıyılarına asla ulaşmamasının ilk sebebi mutlak surette korsanlardı…

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

The maximum upload file size: 256 MB. You can upload: image, audio, video, document, spreadsheet, interactive, text, archive, code, other. Links to YouTube, Facebook, Twitter and other services inserted in the comment text will be automatically embedded. Drop file here